1.    Jakie 3 cechy powinien mieć członek rady nadzorczej?

Honor, uczciwość i siłę – nie tylko własną, ale i ludzi (załogi) którzy za nimi stoją. Jednak, aby skutecznie realizować mandat i zaufanie załogi niezbędne są wysoka wiedza merytoryczna pochodząca nie tylko z wykształcenia, ale i z doświadczenia codziennej pracy na gruncie w środowisku załogi oraz dojrzałość emocjonalna wyrażana w dyplomacji i zdolnościach negocjacyjnych.

2.    Zarząd planuje zwolnienia grupowe, jaką rolę odegrasz jako członek rady nadzorczej?

Na chwilę obecną Zarząd nie planuje zwolnień grupowych. Zarząd chce rozwiązać problem przerostu zatrudnienia innymi niekoniecznie dobrymi metodami – na podstawie moich obserwacji tego co dzieje się na gruncie. Jesteśmy narodowym zarządcą infrastruktury kolejowej w Polsce – w kosztach transformacji systemowych i technologicznych w naszej Firmie, które prowadzą do redukcji etatów w odniesieniu do zabezpieczenia pracowników powinien uczestniczyć organ właścicielski. Ponieważ jesteśmy spółką akcyjną nie można pokryć bezpośrednio tych kosztów z budżetu państwa jednak tak jak działo się to w innych gałęziach gospodarki np. w energetyce czy górnictwie można wypracować rozwiązania na szczeblu rządowym pozwalające na wprowadzanie narzędzi takich jak programy dobrowolnych odejść i odpraw dla pracowników.

Jedną z podstawowych „sprawności” członka każdej Rady Nadzorczej powinna być umiejętność czytania i analizy sprawozdań finansowych. Znajdowania i wskazywania punktów, gdzie nie do końca wydatki i ich wielkość są uzasadnione, pytania o nie i ewentualnie proponowanie rozwiązań alternatywnych korzystnych dla pracowników. Przedstawiciel pracowników w Radzie nadzorczej powinien po przeprowadzeniu takiej analizy wskazać miejsca, gdzie np. ograniczenie outsourcingu może zmniejszyć lub nawet zlikwidować skalę zwolnień grupowych.

3.    Pracownicy zgłaszają pogorszenie bezpieczeństwa pracy, a zarząd twierdzi, że wszystko jest zgodne z przepisami. Jakie działania podejmiesz jako członek rady?

Tak jak piszę w swojej ulotce – najpierw mówię „sprawdzam”. Członek RN ma ustawowy obowiązek sprawowania stałego nadzoru nad działalnością firmy w zasadzie we wszystkich obszarach jej działalności a przedstawiciel załogi ze szczególnym uwzględnieniem spraw bhp pracowników. W pierwszej kolejności poproszę o pełną dokumentację związaną z tym konkretnym problemem i przeanalizuję ją pod kątem obowiązujących nie tylko w Spółce przepisów wewnętrznych, ale i w odniesieniu do całego obszaru prawnego tego zakresu w Polsce. W przypadku, gdyby analiza ta wykazała faktyczne uchybienia zagrażające bezpieczeństwu pracy zgłaszam ten temat Przewodniczącemu RN z formalnym wnioskiem o wpisanie go jako odrębnego, pilnego punktu porządku obrad najbliższego posiedzenia. Jeśli akurat nie uda się wprowadzić do porządku obrad RN panelu obejmującego swoją tematyką obszaru, w którym tą sprawę można by rozpatrywać – wiem, że jest taka formuła w czasie posiedzeń RN jak „sprawy różne” gdzie można zająć się tym tematem. W tym trybie na postawie Art.382 §4 Kodeksu spółek handlowych zawnioskuję o wyjaśnienie przez Zarząd na piśmie zaistniałej sytuacji wraz z propozycją i terminem jej rozwiązania. Jeśli działania te okazałby się nieskuteczne zawnioskowałbym o audyt tego problemu przez instytucję zewnętrzną właściwą dla spraw bhp pracowników. Jednym z możliwych narzędzi – nie wiem czy stosowanych do tej pory – jest w sprawach szczególnej wagi i problematycznych wnioskowanie o zaproszenie na posiedzenie RN przedstawicieli pracowników lub społecznego inspektora pracy w celu bezpośredniego wysłuchania od nich zastrzeżeń w zgłaszanym obszarze.

4.    Czy przez zasiadanie w radzie nadzorczej rozumiesz tylko działanie jako „patrzenie na ręce” zarządowi?

Absolutnie NIE. Od samego patrzenia jeszcze nic nie zbudowano. A według mnie obszar pracy w Radzie Nadzorczej to właśnie budowa i poszukiwanie rozwiązań korzystnych dla Firmy i Pracowników jednocześnie. To wzajemna wymiana pomysłów, doświadczeń z różnych pól własnej wiedzy i praktyki. Członek Rady musi potrafić przedstawić swój punkt widzenia w sposób doradczy i partnerski a nie konfrontacyjny tylko wtedy można osiągnąć efekty dobre dla pracowników. Przedstawiciel pracowników w Radzie Nadzorczej powinien przedstawiać obiektywne spojrzenie na rozpatrywaną sprawę z poziomu „gruntu” tj. zwykłego pracownika liniowego i w tym zakresie jestem zwolennikiem działań proaktywnych, które wybiegają w przyszłość i analizują sytuacje, które mogą się zadziać po wprowadzeniu jakichś rozwiązań niż tylko je kontrolować po fakcie, kiedy już się zdarzyły.

5.    Pracownik po zdarzeniu zwraca się do ZZ o pomoc i wsparcie psychiczne, jakie działania podejmiesz?

Jeśli Pracownik zwraca się do ZZ o pomoc i wsparcie rola członka RN jest w tym zakresie niewielka – poza tym, że może on zasięgnąć informacji – zapytać przewodniczącego danej organizacji jaką pomoc planuje się danemu pracownikowi udzielić. Związki zawodowe, jeśli chodzi o pomoc finansową oferują bardzo szeroki wachlarz narzędzi i możliwości. Na przykładzie ZZDR PKP mogę powiedzieć, że oprócz zapomóg doraźnych, które można wykorzystać czy to na ochronę prawną, czy na koszty leczenia w tym konsultacji psychologicznych, Związek prowadzi również stałą polisę ubezpieczeniową pozwalającą na odzyskanie trzymiesięcznego wynagrodzenia w przypadku nałożenia takiej sankcji przez pracodawcę po wypadku.

Ponadto sam pracodawca Spółka PLK S.A. od niedawna oferuje pracownikom wsparcie w tym zakresie dedykując im bezpośrednią możliwość bezpłatnego doraźnego wsparcia w tym zakresie. Konsultacje można umówić telefoniczne pod numerem 797 308 485 lub mailowo psycholog@plk-sa.pl . Od kilkunastu lat uczestniczę w badaniu i usuwaniu skutków najdrastyczniejszych wypadków kolejowych na miejscu ich zaistnienia i wiem jakie z tym się wiążą obciążenia psychiczne dla takich osób, wiem także jaką traumę przeżywają zarówno pracownicy biorący w nich udział lub choćby tylko będący świadkami wypadków kolejowych, dlatego zachęcam do korzystania z tej formy pomocy i jeśli ktoś chciałby ode mnie więcej informacji i pomocy w tym zakresie jestem do dyspozycji.

6. Co jest ważniejsze: lojalność wobec pracowników czy dobro spółki jako całości?

To niezwykle trudne pytanie, na które bez konkretnego przykładu i kontekstu nie sposób jednoznacznie odpowiedzieć. Uważam, że dobro spółki i lojalność wobec pracowników muszą od siebie ściśle i bezpośrednio zależeć i nie powinny być sprzeczne. Kiedyś Spółka PLK S.A. w jednym ze swoich rocznych kalendarzy ujęła motto „Ludzie to my” – uważam, że lojalna wobec pracowników spółka może oczekiwać takich samych relacji od pracowników. 

Kodeks spółek handlowych mówi, że członek RN ma obowiązek dbać o interes spółki – dla mnie dobro spółki to dobro pracowników więc jest to dla mnie tożsame. Dobro spółki to wartość długoterminowego oparcie jej działalności na ludziach – lojalnych fachowcach codziennie na gruncie budujących jej dobro i wartość i nawet jeśli utrzymanie tych pracowników wiąże się z jej mniejszym zyskiem firmy to wartość ta powinna być nadrzędna. Nie jestem zwolennikiem działań mających na celu maksymalizację zysku Spółki kosztem pracowników, bo do zysku Spółki należy wliczać pracowników, czyli tzw. „kapitał ludzki” określenie, którego również nie lubię, ponieważ trochę uprzedmiotawia załogę. Kodeks spółek handlowych wskazuje, że członek RN ma obowiązek dbać o interes spółki. Dla mnie – w firmie o tak krytycznym znaczeniu dla państwa jak PLK – dobro spółki jest nierozerwalnie złączone z dobrem jej pracowników. Bez bezpiecznych, dobrze opłacanych i lojalnych fachowców na gruncie, żadna strategia finansowa, żadna infrastruktura ani nowoczesne systemy sterowania same nie zadbają o interes firmy.